KES Nedir?

Bakım, onarım ve temizlik çalışmalarında iş kazalarını önlemek için KES

İş yerlerinde bakım, onarım, revizyon veya temizlik için kapatılmış makine, ekipman ve enerji hatlarının, bu çalışmadan haberi olmayan başka bir çalışan tarafından açılması ağır sonuçlu iş kazalarına neden olur. Bazı iş yerlerinde bunu önlemek için “Bakım var, çalıştırma!” gibi uyarı yazıları asılır. Ancak deneyimler bu önlemin yeterli olmadığını göstermektedir: Aynı işi her gün aynı şekilde yapan çalışanlar, alışkanlıkla bu uyarıları görmeden makineyi çalıştırabilir.

İş güvenliği önlemleri, çalışanın alışkanlık, dalgınlık veya istem dışı davranışlarla kazaya uğramasını ya da kazaya sebep olmasını engelleyecek şekilde alınmalıdır. Bu çalışmalarda kesin önlem; makine, ekipman veya enerji hattını kapatan ve üzerinde çalışacak olan kişinin, enerji izolasyon noktasını kendi iş güvenliği kilidi ve etiketiyle kilitlemesidir. İş güvenliğinde başarılı ülkelerde yaygın olarak kullanılan ve ülkemizde de hızla yaygınlaşan bu sisteme Kilitleme Etiketleme Sistemi (KES) diyoruz.

İş güvenliğinde başarının anahtarlarından biri, güvenlik uygulamalarının işin ayrılmaz bir parçası olmasıdır. Çalışanlar işi “ezberlerken” güvenliği de ezberlemelidir. KES ile bakım ekibindeki her çalışan, çalışma alanına giderken kilidini ve kimlik etiketini yanına alır.

Bu uygulama iş yerinin büyüklüğünden ve makine sayısından bağımsız olarak her iş yerinde uygulanabilir; çünkü kilitleme her makine ve enerji hattı için ayrı ayrı yapılır. Etiket üzerindeki kimlik bilgisi, kimin çalıştığını gösterir, çalışanın sistemi sahiplenmesini sağlar ve aynı ekipmanda birden fazla kişi çalıştığında herkesin birbirinden haberdar olmasına yardımcı olur.

KES kurulduğunda, uygulamanın sürekliliği ve izlenebilirliği için yazılı prosedür ve talimatların hazırlanması da önemlidir. Bu dokümanlar yeni başlayan çalışanların eğitiminde de kullanılabilir.

Hakan Çubukçu — Makine Mühendisi, A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı

KES'in temel kavramları

  • Yetkili çalışan: Makine veya ekipman üzerinde çalışırken KES prosedürlerini uygulayan ve bunun için eğitim almış kişi.
  • Etkilenen çalışan: KES kapsamında bakımı yapılan makineyi kullanan veya o bölgede çalışan kişi.
  • Kilit: İzole edilmiş tehlikeli enerji kaynağının yeniden beslenmesini fiziksel olarak engelleyen araç.
  • Enerji izolasyon ekipmanı: Enerjinin iletilmesini fiziksel olarak engelleyen ayırıcı, devre kesici veya hat vanası gibi düzenekler.
  • Enerji kaynağı: Elektrik, mekanik, hidrolik, pnömatik, kimyasal, termal veya diğer her türlü enerji.
  • Etiket: İzolasyon noktasına takılan; izolasyonun kim tarafından, ne zaman ve neden yapıldığını gösteren etiket.

Mevzuat ne diyor?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nin 5. maddesine göre işveren, iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve çalışanların sağlık ve güvenliğine zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür. Yönetmeliğe göre iş ekipmanının bakımı ancak ekipman kapalıyken yapılabilir (md. 2.13) ve çalışanların bakım ve ayar yapacakları yerlere güvenle ulaşıp çalışabilmeleri için uygun şartlar sağlanır (md. 2.16).

CEDA, KES konusunda keşif, danışmanlık ve uygulamalı eğitim desteği sunar.

Tesisiniz için KES planı hazırlayalım

Ücretsiz keşif ve fiyat teklifi için bize ulaşın.